Home Gezond hart Risicofactoren Hoge bloeddruk

Indirecte risicofactoren

Overgewicht
Stress

Bronnen

Hoge bloeddruk

Wat is het?

Hoge bloeddruk (hypertensie) betekent hoge druk (spanning) in de slagaderen. Je bloeddruk stijgt en daalt bij iedere hartslag. De bloeddruk verandert tijdens dagelijkse activiteiten, bijvoorbeeld als je beweegt of slaapt. Dit is normaal. Bij sommige (vooral oudere) mensen is de bloeddruk hoger dan normaal. Over het algemeen wordt bij volwassenen een bloeddruk boven 140/90 mm Hg (meerdere malen gemeten!) hypertensie genoemd en (afhankelijk van andere risicofactoren als rookgedrag, cholesterolwaarde, suikerziekte en leeftijd) wordt een behandeling gekozen.

Bij het meten van de bloeddruk worden altijd twee waarden genoteerd: de bovendruk (de systolische waarde) en de onderdruk (de diastolische waarde). De systolische waarde komt overeen met de kracht waarmee het hart het bloed de vaten in pompt en de diastolische waarde is een maat voor de druk in de bloedvaten op het moment dat het hart zich ontspant en weer vult met bloed (de rustdruk). Beide waarden kunnen verhoogd zijn en in beide gevallen is dat, (in tegenstelling van wat vroeger werd gedacht) van belang.

Hoe komt het?

In verreweg de meeste gevallen is de oorzaak van hoge bloeddruk niet bekend; we spreken dan van idiopathische of essentiële hypertensie. In zeldzame gevallen zijn b.v. hormoonverstoringen, medicijnen of vernauwingen in de nierslagader een oorzaak.

Waarom is het gevaarlijk?

Door de hoge druk in de bloedvaten wordt de binnenbekleding van de bloedvaten aangetast. Op deze beschadigde plaatsen kunnen vet, cholesterol en andere stoffen zich makkelijk ophopen tegen de binnenwand van de vaten.
Als deze afzetting ('plaque' of 'atheroom') toeneemt, ontstaat er een vernauwing van het bloedvat en wordt de vaatwand minder flexibel. Hierdoor kan het bloed minder goed doorstromen. Soms vormen zich bloedstolsels rond de plaque, waardoor de doorstroming nog meer gehinderd wordt. Vooral bij inspanning komt er te weinig bloed door de kransvaten waardoor pijn op de borst kan ontstaan. (Angina Pectoris)
De plaque kan bovendien broos worden en scheuren. Losse brokjes (embolus) worden meegevoerd door het bloed. Raakt hierdoor een hart- of hersenslagader verstopt, dan heeft iemand een hartinfarct of herseninfarct.

Een zwakke plek in een bloedvat kan makkelijker scheuren. Zo’n verzwakt bloedvat kan een aneurysma vormen. Dat is een verwijding in de buik- of borstslagader die lang onopgemerkt kan blijven, maar die uiteindelijk kan scheuren met desastreuze gevolgen. Een hersenbloeding ontstaat door bloeden uit een zwakke plek in de hersenvaten.

Een ander probleem is dat het hart een spier is. Wanneer een spier steeds tegen een hoge (bloed)druk moet pompen (vergelijk het trainen van een spier op de sportschool) zal de spier verdikken. Dit heet hypertrofie. De verdikte hartspier wordt stijf, vult zich minder effectief en zodoende wordt er minder bloed naar de organen gepompt. Wanneer dit lang bestaat verliest het hart zijn elasticiteit en spreken we van hartfalen. Mensen met hartfalen zijn moe, kunnen zich niet goed meer inspannen, houden vocht vast op de verkeerde plekken en hebben vele andere problemen.

Een lang bestaande hoge bloeddruk kan dus invloed hebben op veel organen:

  • het hart:
    • vernauwing van de kransslagaders met als gevolg een hartinfarct of angina pectoris
    • een verdikking van de hartkamer (hypertrofie) met uiteindelijk hartfalen.
  • de grote bloedvaten:
    aneurysma (een verwijding die kan scheuren) in de borst- of buikholte;
  • de hersenen:
    herseninfarct en hersenbloeding (beroertes), TIA's (voorbijgaande kleine beroertes);
  • de benen:
    vernauwing van de bloedvaten waardoor pijn ontstaat bij het lopen (etalagebenen) of zelfs een heel been bedreigd kan worden;
  • nierschade

Wat kun je eraan doen?

Voor mensen met hoge bloeddruk is het verstandig weinig zout te eten. Maatregelen als meer bewegen en vooral stoppen met roken en minder alcohol drinken hebben een gunstig effect op de bloeddruk.
Vaak zijn ook medicijnen nodig om de bloeddruk naar veilige hoogte te brengen.
Van hoge bloeddruk voel je meestal niets, daarom komen mensen er meestal per toeval achter. Soms is er dan al ernstige schade opgetreden. Niet voor niets noemt men hoge bloeddruk ook wel de “sluipmoordenaar”.